Οι Γηγενείς Αμερικανοί ζωγράφοι

Στο τεύχος του National Geographic του Μαρτίου του 1955, την προσοχή μας τράβηξε ένας πίνακας στον οποίο το κεντρικό θέμα του, ένας φλεγόμενος λειμώνας, πλαισιωνόταν από εικόνες γηγενών Αμερικανών (Ινδιάνων) και ζώων (λύκοι και αντιλόπες) τα οποία προσπαθούσαν να διαφύγουν.

Το ενδιαφέρον μας έγινε ακόμη μεγαλύτερο όταν διαβάζοντας τη λεζάντα της εικόνας-που μας πληροφορούσε για τις εσκεμμένες φωτιές τις οποίες έβαζαν οι Ινδιάνοι στα εδάφη τους-θυμηθήκαμε πως ο αείμνηστος καθηγητής Νίκος Μάργαρης, συχνά αναφερόταν στην αξιοποίηση της ελεγχόμενης φωτιάς από τους γηγενείς Αμερικανούς, ως μεθόδου διαχείρισης των οικοσυστημάτων.

Και πράγματι οι διαφορετικές φυλές των Ινδιάνων έκαιγαν ανά τακτά χρονικά διαστήματα δάση, των εδαφών τους, ώστε να αποτραπεί η συσσώρευση ξερής οργανικής ύλης που θα καθιστούσε μια τυχαία πυρκαγιά καταστροφική, όπως επίσης και λιβάδια, προκειμένου να αυξήσουν τη βιοποικιλότητά τους από την οποία εξαρτάτο η επιβίωσή τους, εκμεταλλευόμενοι το φαινόμενο: επίδραση οριογραμμής, (οι πληθυσμοί και οι βιοκοινότητες που βρίσκονται στη μεσόφαση δύο γειτονικών ενδιαιτημάτων,  αλληλοεπηρεάζονται, ώστε να προκύψει αύξηση της βιοποικιλότητάς τους).

Η φωτιά στο λειμώνα – Μαύρη Αρκούδα Bosin της φυλής των Κομάντσι (1921-1980)

Ανασκαλεύοντας περαιτέρω το τεύχος του περιοδικού μας περίμενε μια δεύτερη έκπληξη. Ο πίνακας αυτός, αλλά και άλλοι που είχαν συμπεριληφθεί, ήταν δημιουργήματα μιας γενιάς Αμερικανών γηγενών καλλιτεχνών οι οποίοι είχαν εκπαιδευθεί σε ένα σχολείο  το οποίο ίδρυσε τη δεκαετία του 1930 στη Santa Fe, μια εμπνευσμένη δασκάλα καλλιτεχνικών,  η Dorothy Dunn, προκειμένου να συμβάλει στην καλλιέργεια της ινδιάνικης καλλιτεχνικής κληρονομιάς και να παράσχει ένα μέσο βιοπορισμού, στους τοπικούς καλλιτέχνες.

Όπως μπορείτε να διαπιστώσετε οι πίνακες, που αντλούν τα θέματά τους από την καθημερινότητα των ινδιάνικων φυλών όπως είχε διασωθεί στη συλλογική μνήμη τους, παρουσιάζουν έναν πολύχρωμο, χαρούμενο και αναπόσπαστα συνδεδεμένο με το φυσικό περιβάλλον του πολιτισμό. Όλες οι εικόνες υπακούουν σε μια τεχνοτροπία που έχει ονομαστεί επίπεδη, εξαιτίας της έλλειψης προοπτικής και σκιάσεων.

Κορίτσι των Ναβάχο με το πρόβατό του. Harrison Begay-O πολεμιστής που περπατά προς τον εχθρό του, της φυλής των Ναβάχο. (1917-2012)
Το κυνήγι του βίσωνα. Μa-Pe-Wi (1902-1973)
O χορός του καλαμποκιού. Pablita Velarde (1918-2006)
Λούσιμο των μαλλιών με σαμπουάν που έχει παρασκευαστεί από ρίζες γιούκα. Gerald Nailor, από τη φυλή των Ναβάχο (1917-1952)
Η οικογένεια αποφεύγει τον ανεμοστρόβιλο – Μαύρη Αρκούδα Bosin της φυλής των Κομάντσι (1921-1980)
Καθιστοί πολεμιστές. Steven Mopope, της φυλής των Kiowa, (1898-1974)

Ένα στιγμιότυπο από την οικογενειακή ζωή του T. H. Morgan

Σε μια από τις τυχαίες αναζητήσεις μας στο διαδίκτυο, πέσαμε πάνω σε ένα εξαιρετικής ποιότητας φιλμάκι στο οποίο αποτυπώνεται ένα στιγμιότυπο από την οικογενειακή  ζωή του T.H.Morgan.

Ατυχώς το βίντεο δεν συνοδεύεται από πρόσθετες πληροφορίες που να μας αποσαφηνίζουν την περίσταση και τα άτομα τα οποία συμμετέχουν.
Μόνο η πινακίδα που κρατά το κοριτσάκι στην αρχή του φιλμ (εγγονή του Morgan;) μας ενημερώνει για την χρονολογία στην οποία γυρίστηκε το φιλμ. Ήταν Μάιος του 1934, όταν δηλαδή ο Morgan ήταν 68 χρονών.

Το στιγμιότυπο απαθανατίζει (πάλι με κάθε επιφύλαξη) έναν τρυφερό και κεφάτο παππού που ασχολείται με τα εγγόνια του.
Δείτε το. Είναι ένα κάποιο δείγμα του ανθρώπου πίσω από τον εμβληματικό επιστήμονα…

She sells seashells on the seashore…

Δεν πρέπει να υπάρχει μαθητής που στις προκαταρκτικές τάξεις των Αγγλικών να μη διδάχθηκε τον γλωσσοδέτη:

She sells seashells on the seashore,
The shells she sells are seashells, I’m sure,
For if she sells seashells on the seashore,
Then I’m sure she sells seashore shells.

Aυτός λοιπόν ο γλωσσοδέτης  προέρχεται από ένα τραγούδι που συνέγραψε το 1908 ο μουσικός Tery Sullivan, (She sells seashells), εμπνεόμενος από τη ζωή μιας Αγγλίδας συλλέκτριας απολιθωμάτων του 19ου αιώνα, η οποία αν και στερείτο οποιασδήποτε επιστημονικής κατάρτισης, ανεδείχθη σε μια κορυφαία προσωπικότητα της παλαιοντολογίας, ώστε το 2010 η Βασιλική Εταιρεία, να την συμπεριλάβει μεταξύ των 10 σημαντικότερων γυναικών επιστημόνων στη Βρετανική επιστήμη.

Η Mary Anning (1799-1847) ήταν γόνος μιας φτωχής οικογένειας του Lyme Regis, μια πόλης στις ακτές της Νότιας Βρετανίας (Dorset) που τα βράχια τους είναι πλούσια σε απολιθώματα σπονδυλωτών της Ιουρασικής περιόδου. Ο πατέρας της, που είχε ως κύριο επάγγελμα τη ξυλουργική, για να μεγαλώσει το οικογενειακό εισόδημα συνέλεγε απολιθώματα από την περιοχή και τα πωλούσε στους τουρίστες που επισκέπτονταν την παραθαλάσσια πόλη. Την τέχνη αυτή, δηλαδή της ανακάλυψης, συλλογής  και του καθαρισμού των απολιθωμάτων, την έμαθε στα παιδιά του, τη Mary και τον  αδελφό της, Joseph. Μετά όμως τον θάνατό του το 1810 (σκοτώθηκε από πτώση βράχων, στην περιοχή συλλογής των απολιθωμάτων) η οικογένεια περιήλθε σε κατάσταση ένδειας, οπότε η εντεκάχρονη Mary, υποχρεώθηκε να αναλάβει τα ηνία της οικογενειακής επιχείρησης συλλογής απολιθωμάτων.

Η Mary, αν και αυτοδίδακτη στην παλαιοντολογία, στη γεωλογία και στην εικονογραφία, ανέπτυξε τη δεξιότητα να κατανοεί τα ευρήματά της, να τα ταξινομεί, να τα περιγράφει και να τα απεικονίζει, ώστε με την πάροδο του χρόνου να γίνει ευρύτερα γνωστή στους επιστημονικούς κύκλους της εποχής της.  Στις ανασκαφικές εργασίες της πήραν μέρος εξέχουσες προσωπικότητες της επιστήμης, όπως ο Richard Owen  (ένας από τους σφοδρότερους επικριτές της Δαρβινικής θεωρίας), και ο William Buckland (υπουργός και  γεωλόγος) ενώ τα δείγματά της αγοράστηκαν από πρωτοπόρους επιστήμονες, όπως ο Γάλλος φυσιοδίφης Georges Cuvier και ο Adam Sedgwick, από τον οποίο ο Κάρολος Δαρβίνος διδάχθηκε, ως φοιτητής, τη συλλογή γεωλογικών δειγμάτων. Συνέχεια ανάγνωσης «She sells seashells on the seashore…»

Ένα αξιοσημείωτο συνέδριο στην ιστορία της Γενετικής και της Εξελικτικής Βιολογίας

Υπάρχει κάποιο φιλμ στο οποίο μπορείς να δεις τον Erich Tschermak von Seysenegg, τον Theodosius Dobzhansky, τον H.J. Muller, τον Ronald A. Fisher, τον J.B.S. Haldane, τον George Ledyard Stebbins, όλους μαζί, που φτάνει να πεις το όνομά τους για να θυμηθείς ένα σημαντικό επίτευγμα της Γενετικής και της Εξελικτικής Βιολογίας;

Υπάρχει! Και είναι ένα ερασιτεχνικό φιλμ που παρουσιάζει το Πρώτο Διεθνές Συνέδριο Γενετικής, μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου πολέμου, στο οποίο οι σύνεδροι εόρτασαν τη νίκη εναντίον των δυνάμεων του Άξονα και την επανέναρξη της διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας η οποία είχε ανασταλεί στα χρόνια του πολέμου.

Το συνέδριο αυτό που έγινε το 1948 στην Στοκχόλμη και απαθανατίστηκε από έναν νεαρό σύνεδρο, τον Nils Nybom,  ήταν επίσης ένα αποφασιστικό συνέδριο για την εδραίωση του κλάδου της Γενετικής ως κεντρικού κλάδου της Βιολογίας, αλλά και ένα συνέδριο καταδίκης του Λυσενκοϊσμού, που εκείνα τα χρόνια κυριαρχούσε στη Σοβιετική Ένωση, εδραιώνοντας μια παντελώς αβάσιμη θεωρία, και διώκοντας δεκάδες σοβιετικούς επιστήμονες που της είχαν ασκήσει κριτική. Συνέχεια ανάγνωσης «Ένα αξιοσημείωτο συνέδριο στην ιστορία της Γενετικής και της Εξελικτικής Βιολογίας»

Blue marble

Πριν από 43 χρόνια λήφθηκε μια από τις πλέον προβεβλημένες φωτογραφίες στην ανθρώπινη ιστορία.
Η ημέρα της λήψης της ήταν η 7η Δεκεμβρίου του 1972 και η φωτογραφία ήταν η φωτογραφία του κοινού σπιτιού μας, της Γης.
Η φωτογραφία λήφθηκε από το πλήρωμα της αποστολής του Απόλλωνα 17, 5 ώρες και 6 λεπτά μετά την απογείωση του διαστημοπλοίου και από απόσταση 45.000 χιλιομέτρων από τη Γη.

Η φωτογραφία, αλλά και όλες οι άλλες που επακολούθησαν έλαβε το όνομα «μπλε σφαίρα» (ή «μπλε βώλος») από τα μέλη του πληρώματος του διαστημοπλοίου και περιλαμβάνεται ανάμεσα στις λίγες φωτογραφίες που δείχνουν πλήρως φωτισμένο τον δίσκο της Γης από τον Ήλιο.

Η εικόνα του μοναχικού και ευάλωτου πλανήτη μας που αναδύεται μέσα από τη φωτογραφία, απετέλεσε ένα από τα σύμβολα του παγκόσμιου οικολογικού κινήματος και της ανάγκης για τη δημιουργία μιας παγκόσμιας συνείδησης.