Ιστορίες…Φυσικής Ιστορίας

Από τις αναζητήσεις μας στο διαδίκτυο συχνά πέφτουμε πάνω σε εκδόσεις, ξένων εκδοτικών οίκων με τις οποίες οι μαθητές των μικρότερων σχολικών βαθμίδων, κυρίως, γνωρίζουν τα ζώα και τα φυτά της πατρίδας τους.

Τότε είναι που θυμόμαστε τα δικά μας  χρόνια στο δημοτικό με τα βιβλία Φυσικής Ιστορίας, αλλά και τα Αναγνωστικά  που παρουσίαζαν τα ζώα και τα φυτά της Ελλάδας, είτε αποτελούσαν μέρος του φυσικού περιβάλλοντός της, είτε είχαν ενδιαφέρον για την αγροτική οικονομία της εποχής.

Τότε όμως είναι που αναρωτιόμαστε, αν κάποτε επιχειρηθεί στην Ελληνική εκπαίδευση μια επιβεβλημένη «οπισθοδρομική» καινοτομία, που θα καταστήσει ικανά τα Ελληνόπουλα να γνωρίζουν, εκτός από το Κεντρικό Δόγμα της Βιολογίας και την αντιγραφή του DNA, και το θυμάρι, και το βαμβάκι, και την ελιά, και την κουκουβάγια, και το κοράκι και τον πελαργό, όλους δηλαδή τους συγκατοίκους τους, σε αυτήν την γωνιά του κόσμου.

Διακρίνουμε ήδη το χαμόγελο που σχηματίζεται στα χείλη μερικών επισκεπτών της σελίδας, που θα σκεφτούν ότι την υποκινεί η νοσταλγία. Μπορεί να μην έχουν άδικο, ίσως όμως, για άλλους λόγους από αυτούς που σκέφτονται. Πράγματι υπάρχει νοσταλγία, όχι όμως για το κομμάτι του παρελθόντος που ωραιοποιείται απλώς και μόνο διότι ανακαλεί την παιδική ηλικία.  Αλλά για το κομμάτι του παρελθόντος που εγκαταλείφθηκε, παρά το ότι οι λύσεις που παρείχε «δούλευαν», και όπως φαίνεται θα μπορούσαν να «δουλεύουν» ακόμη.

Μετά ταύτα λοιπόν, είναι ώρα να παρουσιάσουμε το όμορφο βιβλίο που μας οδήγησε σε αυτές τις σκέψεις. To βιβλίο φέρει τον τίτλο:  «Paths to Conservation» εκδόθηκε το 1937 στις ΗΠΑ, από τον εκδοτικό οίκο: D.C. Heath and company και συγγραφέας του ήταν ο James. S. Tippett, σύμβουλος προγραμμάτων σπουδών στα σχολεία της Νότιας Καρολίνας.

Το βιβλίο παρουσιάζει τα ζώα και τα φυτά των ΗΠΑ, αφιερώνοντας ειδικό κεφάλαιο σε όσα έχουν εξαλειφθεί, αλλά και σε όσα αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της εξάλειψης, ενώ σε κάθε κεφάλαιο περιέχεται μια παράγραφος που τιτλοφορείται: Μερικά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε. Σε αυτήν ο νεαρός αναγνώστης καθοδηγείται να φέρει σε πέρας μερικές ενέργειες, που σχετίζονται με τα παρουσιαζόμενα ζώα και φυτά, στο πεδίο ή στο σπίτι του.

Το βιβλίο κοσμείται από όμορφες λιθογραφίες μη αναφερόμενου καλλιτέχνη. 
Continue reading «Ιστορίες…Φυσικής Ιστορίας»

Biological Drawings

Το βιβλίο Biology Drawings (τμήμα 1ο και τμήμα 2ο) ήταν ένας εργαστηριακός  βοηθός, και ταυτόχρονα ένα βιβλίο προετοιμασίας για τις πρακτικές εξετάσεις του Λυκείου, που εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο John Murray (τον ίδιο δηλαδή που έναν περίπου αιώνα πριν είχε εκδόσει την Καταγωγή των Ειδών διά της Φυσικής Επιλογής) το 1938.

Η συγγραφέας του βιβλίου και σκιτσογράφος του  Maud Jepson, επεχείρησε μέσα από τις σελίδες του να δείξει, ό,τι πρέπει να βλέπει, να παρατηρεί και να αναγνωρίζει στο εργαστήριο ο μαθητής, εξετάζοντας τις διάφορες βιολογικές δομές. Το βιβλίο συνοδευόταν από κατατοπιστικές σημειώσεις, που στους μεγαλύτερους θα θυμίσουν τα παλαιά φροντιστηριακά βιβλία, που ήταν ανατυπωμένα χειρόγραφα κείμενα, τα οποία είχαν φιλοτεχνήσει ειδικοί επαγγελματίες καλλιγράφοι.

Φυσικά οι τεχνικές αυτές στον καιρό του διαδικτύου και της ηλεκτρονικής τυπογραφίας είναι καλώς ή κακώς ξεπερασμένες. Η σαφήνεια όμως των σχημάτων των 2 τόμων και η χειροποίητη αίσθησή τους, αναδίδουν μια γοητεία που άδικα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί απλώς νοσταλγική.

Παραθέτουμε λοιπόν μερικές εικόνες από τους δύο τόμους,  και από εδώ και εδώ, τους συνδέσμους στους οποίους ο αναγνώστης της σελίδας μπορεί να τα βρεί.

 
Continue reading «Biological Drawings»

Η ελιά στα σχολικά εγχειρίδια

Πριν από 40, 50 ή και περισσότερα ακόμη χρόνια- προτού η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, γίνει μέρος των σχολικών προγραμμάτων- οι Βοτανικές, οι Ζωολογίες, οι Φυσικές Ιστορίες, όπως και τα Αναγνωστικά  του Δημοτικού και των πρώτων τάξεων του Γυμνασίου, αφιέρωναν αρκετές σελίδες στο φυσικό περιβάλλον, αλλά και στη γεωργία και στην κτηνοτροφία του τόπου.

Κι ενώ ο καπνός, το βαμβάκι, το στάρι, τα σταφύλια και ο μεταξοσκώληκας, περιορίζονταν μάλλον στις Βοτανικές και στις Φυσικές Ιστορίες, η Ελιά -λόγω της σχέσης της με τον πολιτισμό, την Ιστορία και τον καθημερινό βίο των κατοίκων της τότε αγροτικής χώρας-είχε το προνόμιο να είναι παρούσα και στα Αναγνωστικά, αυτά τα σημαντικά βιβλία με τα οποία ο μικρός μαθητής μάθαινε να συλλαβίζει τον τόπο του και τη γλώσσα του. Continue reading «Η ελιά στα σχολικά εγχειρίδια»