Το πουλί

To βιβλίο το «Πουλί» ήταν το πρώτο μέρος μιας τριλογίας (Το πουλί, το έντομο, η θάλασσα) με την οποία ο επιφανής Γάλλος ιστορικός Jules Michelet έκανε μια στροφή από το καθαυτό αντικείμενό του  στην ποιητική  περιγραφή της φύσης.  Το βιβλίο ο συγγραφέας το αφιέρωσε στη νεαρή σύζυγό του, γράφοντας τρυφερά:

Αφιερωμένο σε σένα, αυτό που πράγματι σου ανήκει· τρία βιβλία της θαλπωρής του τζακιού που ξεπήδησαν, ως  αποτέλεσμα της γλυκείας απογευματινής κουβέντας μας.

Σε αυτό το πολύ όμορφο βιβλίο, ο συγγραφέας δεν αποσκοπούσε να μάθει ο αναγνώστης πράγματα που μπορούσε να του διδάξει ένας φυσιοδίφης, ειδικός πάνω στην ορνιθολογία. Τον ενδιέφερε περισσότερο να του μεταδώσει την αγάπη για τη φύση, τη φύση της οποίας ο άνθρωπος αποτελεί μέρος. Με την έννοια αυτή το βιβλίο, συγκαταλέγεται σε αυτό που προανήγγειλαν, αφού πρωτοεκδόθηκε στα γαλλικά το 1855, την έλευση του Δαρβίνου του οποίου η Καταγωγή των ειδών, εκδόθηκε τέσσερα χρόνια αργότερα.

Το βιβλίο κοσμείται από μαγευτικές ξυλογραφίας, μπορντούρες, πρωτογράμματα και άλλα διακοσμητικά τα οποία φιλοτέχνησε ο Hector Giacomelli, Γάλλος χαράκτης, ζωγράφος και εικονογράφος που εξειδικευόταν στην αναπαράσταση των πτηνών.

Οι εικόνες που παρουσιάζουμε προέρχονται από την Αγγλική έκδοση του βιβλίου, η οποία είδε το φως της δημοσιότητας το 1868. Ο σύνδεσμος προς αυτήν είναι διαθέσιμος από εδώ.

Δείτε λοιπόν τις όμορφες εικόνες και αν επιθυμείτε περιηγηθείτε στην έκδοση του συνδέσμου.







Υγιεινή φυσιολογία- με ιδιαίτερη αναφορά στη χρήση αλκοολούχων ποτών και ναρκωτικών

Το βιβλίο: «Υγιεινή φυσιολογία-με ιδιαίτερη αναφορά στη χρήση αλκοολούχων ποτών και ναρκωτικών» εκδόθηκε το 1884 από τον εκδοτικό οίκο A. S. Barnes & company και συγγραφέας του ήταν ο Joel Dorman Steel, ένας Αμερικανός εκπαιδευτικός που συνέγραψε δεκάδες δημοφιλή σχολικά βιβλία για την Αμερικανική εκπαίδευση του 19ου αιώνα.

Τα βιβλία του, που κάλυπταν τα αντικείμενα Φυσικής, Χημείας, Φυσιολογίας, Ζωολογίας, Αστρονομίας, αλλά και Ιστορίας, ήταν δημοφιλή, λόγω του ελκυστικού τρόπου γραφής τους, της προσεκτικής επιλογής του περιεχομένου τους-που ήταν προσαρμοσμένο στις ανάγκες των μαθητών- αλλά και διότι το υλικό τους ήταν οργανωμένο, ώστε να παρέχει έναν κατατοπιστικό οδηγό διδασκαλίας για τον εκπαιδευτικό και μελέτης για τον μαθητή.

Ειδικά το βιβλίο που παρουσιάζουμε κοσμείται από πολύ όμορφες εικόνες, των οποίων ο εικονογράφος δεν κατονομάζεται. Ωστόσο το σημαντικό έργο του επιβίωσε καθώς, όπως μπορείτε να διαπιστώσετε πολλές από τις εικόνες του περιλαμβάνονταν στα κάποτε εγχειρίδια Ανθρωπολογίας που διδάσκονταν στην Ελληνική εκπαίδευση.

Παραθέτουμε λοιπόν τη διεύθυνση προς το βιβλίο αυτό (από εδώ), καθώς και μερικές χαρακτηριστικές εικόνες που ίσως αναγνωρίσετε. Παραθέτουμε όμως και ένα μικρό τμήμα του βιβλίου (σελ. 29) το οποίο αναφέρεται στον σκελετό· έχει το ενδιαφέρον του, διότι αντιπαραβάλει την αίσθηση του θανάτου που μας προκαλεί η θέα του σκελετού με τις απίστευτες λειτουργίες του ερειστικού συστήματος. Για δείτε πώς το γράφει:

Ο σκελετός είναι η εικόνα του θανάτου. Η δυσάρεστη μορφή του μάς απωθεί ενστικτωδώς. Θα δούμε, ωστόσο, πώς στηρίζει το σώμα και πώς τα δυσάρεστα στη θέα οστά μας βρίθουν από εξαιρετικά εργαλεία και επινοητικές κατασκευές.







Το βιβλίο εντόμων του Fabre

Το βιβλίο που επιλέξαμε να παρουσιάσουμε αποτελεί «αναδιατύπωση» ενός βιβλίου του 19ου αιώνα που έφερε τον τίτλο: «Εντομολογικές αναμνήσεις» και συγγραφέας του ήταν ο φημισμένος Γάλλος εντομολόγος Jean-Henri Fabre, τον οποίο ο Κάρολος Δαρβίνος είχε χαρακτηρίσει ως τον «Όμηρο των εντόμων«, διότι συνδύαζε την συστηματική παρατήρηση και ακριβή καταγραφή των εντόμων και της ζωής τους με την  γλαφυρή περιγραφή τους, κάνοντας χρήση ενός ζωντανού και κατανοητού στο ευρύ κοινό λόγου.

Το βιβλίο του Fabre από την πρώτη έκδοσή του το 1886 γνώρισε πολλές επανεκδόσεις και μεταφράστηκε στα Αγγλικά από έναν διάσημο μεταφραστή τον Alexander Teixeira de Mattos. Αυτής λοιπόν της μετάφρασης αναδιατύπωση αποτελεί το βιβλίο: «Το βιβλίο εντόμων του Fabre» που το συνέγραψε η Ροδόλφη Στάγουελ και εκδόθηκε το 1926.

Στην εκδοχή της Στάγουελ, η συγγραφέας διατηρεί τα χαρακτηριστικά του πρωτότυπου έργου, όπως η ανάμειξη στοιχείων μυθολογίας, λαογραφίας με ακριβείς παρατηρήσεις που γίνονται στο πεδίο, προκειμένου να παρουσιαστούν με ακρίβεια, αλλά και μεταδοτικό ενθουσιασμό, η οικολογία, η φυσιολογία και γενικά ο τρόπος ζωής των εντόμων.

To βιβλίο  εικονογράφησε o Edward Julius Detmold, ένας σημαντικός ζωγράφος και χαράκτης που είχε επηρεαστεί από την παραδοσιακή γιαπωνέζικη ζωγραφική και συμπεριλαμβανόταν μεταξύ των κορυφαίων Βρετανών εικονογράφων.

Μαζί λοιπόν με τον σύνδεσμο προς το καλό βιβλίο, από εδώ, παρουσιάζουμε μερικές από τις εξαιρετικές εικόνες που το κοσμούν.

Continue reading «Το βιβλίο εντόμων του Fabre»

Μαθήματα Υγείας

Στην αντίληψή μας υπέπεσε ένα παιδικό βιβλίο για τη λειτουργία του ανθρώπινου σώματος που εκδόθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα (1887). Το βιβλίο τιτλοφορείται: Health lessons, a primary book και αν το παρουσιάζουμε, είναι διότι … παρά τους αιώνες που μας χωρίζουν από την έκδοσή του-και φυσικά τις νέες γνώσεις και τις νέες προσεγγίσεις στα ζητήματα διδακτικής που έχουν προστεθεί- είναι διδακτικό, διασκεδαστικό και μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για όσους διδάσκουν μαθήματα βιολογίας σε παιδιά ή γράφουν βιβλία γι΄αυτά.

Συγγραφέας του ήταν ο Jerome Walker, ιατρός  λέκτορας του Κολλεγίου Υγιεινής του Long Island και σύμβουλος επί θεμάτων υγιεινής, σχολείων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Στο βιβλίο ο συγγραφέας αποπειράθηκε να θίξει αντικείμενα που σχετίζονται με τη διατήρηση της υγείας, με έναν απολαυστικό, αλλά αξιόπιστο τρόπο, που όπως γράφει στον πρόλογο δεν στηρίζεται στις συνηθισμένες μεθόδους. Και πράγματι από το πρώτο κεφάλαιό του επιχειρεί να πείσει τους μικρούς μαθητές για την ανάγκη να γνωρίζουν πώς λειτουργεί το σώμα τους, συγκρίνοντας αυτά που δεν μπορεί να κάνει ένα σκιάχτρο ή ένας χιονάνθρωπος σε σχέση με αυτά που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος.

Στα επόμενα κεφάλαια το βιβλίο καταπιάνεται με την παρουσίαση βασικών αναγκών του ανθρώπου, όπως η πρόσληψη τροφής, η αναπνοή, η διαρκής επισκευή των φθορών που υφίσταται στο πέρασμα του χρόνου το ανθρώπινο σώμα κ.ά., συνδέοντάς τις με τη δομή και τη λειτουργία των οργάνων που τις ικανοποιούν.

Οι εικόνες που συνοδεύουν το βιβλίο μπορεί να μην είναι γραφιστικά αριστουργήματα, εξαιρουμένων μερικών λιθογραφιών που είναι εξαιρετικές. Όμως συνδέονται με το κείμενο, βοηθούν τον μικρό μαθητή να εμπεδώσει και να απομνημονεύσει τις γνώσεις που προσλαμβάνει και σε μερικές περιπτώσεις δείχνουν με απλοποιημένο, και μηχανικό, αλλά ακριβή τρόπο, το πώς είναι δομημένο ένα όργανο ή πώς επιτελείται μια λειτουργία. 

Ξεφυλλίστε λοιπόν αυτό το παλαιό αλλά ακόμη γοητευτικό βιβλίο από τον σύνδεσμο που παρέχουμε εδώ.





Ο μαγευτικός κόσμος του Walter Crane

Walter Crane (1845-1915), ήταν ένας Άγγλος εικονογράφος που αν και γνωστός κυρίως για τις εικονογραφήσεις παιδικών βιβλίων, επηρέασε την διακοσμητική τέχνη του καιρού του, ως εκπρόσωπος του καλλιτεχνικού κινήματος Art Nouveau στη Βρετανία.

Οι εικόνες του, που χαρακτηρίζονται από  ζωντάνια και φωτεινά χρώματα, είναι ποιητικές,  εκπλήττουν με την ευφάνταστη και συχνά σουρεαλιστική σύλληψή τους και είναι επηρεασμένες από την εργασία των χαρακτών του μεσαίωνα, αλλά και την γιαπωνέζικη τέχνη, με τις κομψές γραμμές, την απουσία προοπτικής και την άφθονη αξιοποίηση διακοσμητικών στοιχείων.

Μεταξύ των βιβλίων που  εικονογράφησε εξέχουσα θέση κατέχει η Flora Fantasy in an old English garden (η Ανθική Φαντασία σε έναν παλαιό Αγγλικό κήπο) που εκδόθηκε το 1899.

Στις εικόνες του βιβλίου αυτού- ένα από τα 50 βιβλία για παιδιά που δημοσίευσε- παρουσιάζονται τα φυτά που μπορεί να συναντήσει κανείς σε έναν αγγλικό κήπο, συνοδευμένα από μικρά ποιήματα που είχε συγγράψει ο ίδιος.

Το βιβλίο αρχίζει με την εικόνα του ίδιου του καλλιτέχνη να ακουμπά στον κορμό ενός δένδρου ονειρευόμενος «έναν παλιό εγγλέζικο κήπο, στον οποίο τα φυτά έχουν ονόματα ανθρώπων και μοιάζουν με ιππότες και αρχόντισσες»

συνεχίζει με την εικόνα μιας νεράιδας, που τον καλωσορίζει στον φανταστικό κήπο που πρόκειται να περιηγηθεί,

και τελειώνει με την εικόνα των δυό τους να πίνουν ευχόμενοι μια επόμενη χαρούμενη συνάντηση.

Continue reading «Ο μαγευτικός κόσμος του Walter Crane»

Οι ζωγραφιές της Επινάλ

Στη γαλλική γλώσσα η έκφραση Image dÉpinal σημαίνει τη «μαγική εικόνα», την απλοϊκή αναπαράσταση που παρουσιάζει με ελκυστικό τρόπο μια ωραιοποιημένη πραγματικότητα.

Η έκφραση αυτή έλκει την καταγωγή της από την καλλιτεχνική παραγωγή μιας μεγάλης σειράς εικονογράφων, λιθογράφων και τυπογράφων,  οι οποίοι από την έναρξη της Γαλλικής Επαναστάσεως, ως και τον 19ο αιώνα δημιούργησαν στην πόλη Επινάλ, μια σχολή λαϊκής εικονογραφίας που απεικόνιζε θρησκευτικά θέματα, θέματα παρμένα από την ιστορία του Γαλλικού έθνους, παραμύθια, στιγμιότυπα της καθημερινότητας αλλά και ζώα, φυτά, όπως επίσης και σύγχρονα τεχνολογικά επιτεύγματα.

Το χαρακτηριστικό των εικόνων που παρήγαγε η σχολή αυτή, ιδρυτής της οποίας ήταν ο εικονογράφος και τυπογράφος Jean-Charles Pellerin, ήταν τα φωτεινά, ελκυστικά χρώματα και η απλή γραμμή που έκανε κατανοητό το μήνυμα που μετέφεραν. Οι εικόνες αυτές που πωλούνταν από πλανόδιους πωλητές και γνώρισαν μεγάλη ακμή κατά τον 19ο αιώνα, επηρέασαν την γαλλική, αλλά και ευρωπαϊκή  εικονογραφία, θεωρούνται αναπόσπαστο μέρος του  γαλλικού εικαστικού πολιτισμού.

Παρουσιάζουμε λοιπόν μερικές από τις εικόνες της εκπληκτικής αυτής σχολής που αφορούν στον φυσικό κόσμο, παροτρύνοντας τον αναγνώστη να επισκεφθεί τους συνδέσμους που επισυνάπτουμε, για να θαυμάσει τις όμορφες ζωγραφιές, και για να πειστεί πως η κάπως απαξιωτική σύγχρονη γαλλική έκφραση, αδικεί την ομορφιά τους, τη ζωντάνια τους και το μορφωτικό περιεχόμενο που παρείχαν.



Continue reading «Οι ζωγραφιές της Επινάλ»