H εικονογράφηση του Ζωικού Βασιλείου του G. Cuvier

Η «Εικονογράφηση του Ζωικού Βασιλείου του G. Cuvier» ήταν μια εικονογραφημένη έκδοση την οποία φιλοτέχνησε και εξέδωσε τμηματικά ανάμεσα στα 1829-1844 ο εντομολόγος Félix Édouard Guérin-Méneville,  με σκοπό την απεικόνιση των ζωικών οργανισμών που περιλαμβάνονταν στο έργο του G. Cuvier το «Ζωικό Βασίλειο» ,  το οποίο στερείτο εικονογράφησης.  Η έκδοση αφιερώνει ένα μεγάλο μέρος των σελίδων της στην παρουσίαση των εντόμων του έργου του Cuvier, που είναι η μοναδική ομάδα που δεν περιγράφηκε από τον ίδιο τον μεγάλο φυσιοδίφη, αλλά τον φίλο του εντομολόγο Pierre André Latreille.

Δείτε λοιπόν μερικές από τις εξαιρετικές εικόνες του σημαντικού αυτού έργου, λαμβάνοντας υπόψη, ότι όταν πρωτοκυκλοφόρησε, ικανοποίησε τον Cuvier ο οποίος είχε δηλώσει πως «Είναι ένα ιδιαιτέρως χρήσιμο βιβλίο για τους αναγνώστες καθώς είναι εξίσου ακριβές και κομψό«. Η πρόσβαση στο αρχείο από το οποίο μπορείτε να θαυμάσετε την έκδοση από εδώ.

Τα ψάρια, οι καραβίδες και τα καβούρια…

Το βιβλίο έφερε τον τίτλο:  Τα ψάρια, οι καραβίδες και τα καβούρια, σε διάφορα χρώματα και εξαιρετικές μορφές, που βρίσκονται γύρω από τα Μολούκες Νήσους, και στις ακτές των Νότιων Κτήσεων, συγγραφέας του ήταν ο Louis Renard και εκδόθηκε στο Άμστερνταμ το 1719.

Το βιβλίο, περιέχει 100 πλάκες στις οποίες περιλαμβάνονται 460 χρωματισμένες με το χέρι χαλκογραφίες, όλες εξαιρετικής ομορφιάς, μερικές αρκετά ρεαλιστικές και ακριβείς, αλλά πολλές αμφίβολης επιστημονικής ακρίβειας. Τα σχέδια για πολλούς από τους  εικονιζόμενους οργανισμούς έγιναν με πρότυπο προγενέστερα σχέδια συλλεκτών, άλλα όμως σχεδιάστηκαν με βάση διατηρημένα δείγματα που είχαν χάσει τον φυσικό χρωματισμό τους, έτσι ώστε ο χρωματισμός τους να αφεθεί στην φαντασία του καλλιτέχνη…

Επίσης σε αρκετά δείγματα είναι εμφανής ο ανθρωπομορφισμός και η παρείσφρηση περίεργων σχημάτων που απεικονίζουν τον ήλιο, το φεγγάρι και τα αστέρια, αλλά και η συμπερίληψη χρηστικών πληροφοριών για τον … ενδεδειγμένο τρόπο μαγειρέματος του εικονιζόμενου είδους.

Το βιβλίο αυτό, παρά τις ανατομικές και μορφολογικές ανακρίβειές του, ήταν το πρώτο με έγχρωμες εικόνες ψαριών, καβουριών κ.ά. και απετέλεσε ένα από τα ορόσημα στην προσπάθεια να προσληφθούν και να περιγραφούν οι οργανισμοί με βάση τη λογική και την παρατήρηση.

Δείτε λοιπόν τις εικόνες που παραθέτουμε. Είναι γοητευτικές, όσο και αν αυτό που απεικονίζουν είναι περισσότερο τέχνη, παρά επιστήμη…

H σελίδα που παραπέμπει στο όμορφο και ευφάνταστο βιβλίο από εδώ

 

Μια μονογραφία για τις Παραδεισίδες ή τα πτηνά του Παραδείσου.

Η μονογραφία για τις Παραδεισίδες, εκδόθηκε το 1873 από τον Daniel Giraud Elliot, Αμερικανό ζωολόγο και φυσιοδίφη, ο οποίος ταξείδεψε στην Ευρώπη και την Ασία για να καταγράψει και να ταξινομήσει ζωικά είδη, κυρίως πτηνά, που τα μελετούσε τόσο από τα δείγματα των συλλογών των μουσείων Φυσικής Ιστορίας, όσο και από επιτόπια έρευνα στο πεδίο.

Η αγάπη του συγγραφέα του για τη Φυσική Ιστορία τον ώθησε να εκδώσει εκτός από το βιβλίο αυτό μια σειρά έγχρωμων βιβλίων μεγάλου μεγέθους για τα πτηνά και τα θηλαστικά, που συνέγραψε ο ίδιος και φιλοτέχνησαν, κατά παραγγελία του, οι καλύτεροι εικονογράφοι της εποχής του. Το δαπανηρό αυτό βιβλίο, εξαιτίας του μεγάλου μεγέθους του, των έγχρωμων λιθογραφιών του και της ποιότητας εκτύπωσής του, χρηματοδοτήθηκε κατά ένα μεγάλο μέρος από τον ίδιο, αλλά και από τους συνδρομητές, στους οποίους συμπεριλαμβάνονταν βιβλιοθήκες επιστημονικών ινστιτούτων, όπως επίσης τραπεζίτες, βαρώνοι, κόμητες και δούκες.

Η συστηματική κατάταξη και οι ακριβείς περιγραφές των πτηνών που έκανε ο Elliot συνοδεύονται από 36 έγχρωμες λιθογραφίες τις οποίες επιμελήθηκαν οι Joseph Wolf και Joseph Smit, ενώ την εκτύπωση ανέλαβε ο φημισμένος λονδρέζικος εκδοτικός οίκος των αδελφών Μ.& Ν. Hanhart. 

Αξίζει να αναφερθεί ότι ο συγγραφέας αφιέρωσε το βιβλίο στον  Alfred Wallace γράφοντας:

Απολαύστε λοιπόν μερικές από τις 36 λιθογραφίες που έχουμε αναρτήσει και εστιάστε στους λαμπρούς, αλλά ρεαλιστικούς κυματιστούς χρωματισμούς του πτερώματος, που απέδωσε η μαστοριά των ζωγράφων και του τυπογράφου, και λάβετε υπόψη πως το έργο αυτό θεωρείται ως ένας από τους ιστορικούς σταθμούς της με τους οποίους η τέχνη της απεικόνισης της άγριας ζωής συνδέθηκε αναπόσπαστα με την επιστήμη.

H πρόσβαση στο σημαντικό αυτό έργο από εδώ.

Οι θαμώνες της σιωπής

Εκδόθηκε το 1907 έφερε τον τίτλο: «Οι θαμώνες της σιωπής» και σε αυτό ο συγγραφέας του Charles G.D. Roberts (1860-1943), Καναδός ποιητής, πεζογράφος, αλλά και μελετητής της Φυσικής Ιστορίας, εξέθεσε στα μάτια του αναγνώστη του στιγμιότυπα της Άγριας Ζωής, με σεβασμό στην επιστημονική ακρίβεια, αλλά και με την ενσυναίσθηση ενός λογοτέχνη που μεγιστοποιεί το δράμα της επιβίωσης, τοποθετώντας το σε ένα υποβλητικό και σιωπηρό κόσμο, στον οποίο κάθε ενέργεια για την εξασφάλιση της τροφής ή την αποφυγή της σύλληψης παίρνει συνταρακτικές διαστάσεις.

To βιβλίο, κοσμείτο από 50 περίπου εικόνες που φιλοτεχνήθηκαν από έναν σημαντικό Αμερικανό εικονογράφο της Άγριας Ζωής, τον  Charles Livingston Bull (1874-1932). Ανατρέχοντας στις εικόνες που αναρτήσαμε θα διαπιστώσετε πως τόσο στα σκίτσα του με μελάνι (τα περισσότερα), όσο και στις έγχρωμες υδατογραφίες του, η απλή και επηρεασμένη από την Ιαπωνική τεχνοτροπία γραμμή, συνοδεύει με την ακρίβεια, αλλά και τη δραματικότητά της, το κείμενο για το οποίο σύρθηκε…

Ο σύνδεσμος προς το βιβλίο από εδώ

Continue reading «Οι θαμώνες της σιωπής»

Bill Sanderson ένας παλαιάς κοπής εικονογράφος

Στην σελίδα αρέσουν οι vintage αναπαραστάσεις της Βιολογίας και του Φυσικού Κόσμου, η παρουσίασή τους και ο σχολιασμός τους. Χρειάζεται συνεπώς να ανατρέχει συχνά στις πηγές της για να αναζητεί ό,τι ικανοποιεί την ίδια και θεωρεί πως μπορεί να αρέσει και στους αναγνώστες της.

Σε μια λοιπόν από τις γενναιόδωρες πηγές της, τα Wellcome images, το μάτι της τράβηξαν μερικά χαρακτικά που την ξάφνιασαν: Φευγαλέα της δημιουργήθηκε η εντύπωση πως ήταν προϊόντα του περασμένου, ή ακόμη και του προπερασμένου αιώνα, με την ρεαλιστική, μη αφαιρετική αποτύπωση των θεμάτων που απεικόνιζαν. Η εντύπωση όμως γρήγορα διαλύθηκε καθώς όλα τους, περιελάμβαναν την πιο μοντέρνα, και πιο εμβληματική ίσως, εικόνα του εικαστικού πολιτισμού του 20ου αιώνα: Το μοντέλλο της δίκλωνης έλικας!

Μας αρέσουν λοιπόν τα χαρακτικά αυτά για την αντίφασή τους, να παρουσιάζουν δηλαδή ένα αντικείμενο που βρίσκεται στην εμπροσθοφυλακή των σύγχρονων επιστημονικών επιτευγμάτων, όπως το DNA, με την αχλύ όμως μιας παλαιότερης αισθητικής.

Η τεχνική που χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία τους ονομάζεται scratchboard, και συνίσταται στη χάραξη μιας μαύρης επιφάνειας, κάτω από την οποία υπάρχει ένα λευκό υπόστρωμα, έτσι ώστε οι λευκές γραμμές που αποκαλύπτονται να σχηματίζουν βαθμιαία την εικόνα του χαρακτικού.  Ο καλλιτέχνης που βρίσκεται πίσω από αυτά είναι ο Bill Sanderson, ένας χαράκτης και εικονογράφος με πλούσιο έργο στο οποίο περιλαμβάνεται η παραγωγή επιστημονικών  κ.ά. εικονογραφήσεων για εφημερίδες (Times),  περιοδικά (New Scientist, Fortune) και εκδοτικούς οίκους (Penguin).

Παρατηρώντας τα χαρακτικά που παραθέτουμε ο ενήμερος με τις εξελίξεις της επιστήμης αναγνώστης δεν μπορεί να μην παρατηρήσει πως παρά το ότι φιλοτεχνήθηκαν τη δεκαετία του 90 και εντεύθεν, όταν δηλαδή η Βιολογία πραγματοποιούσε το μεγάλο άλμα της στη μοριακή εποχή,  ο εικονογράφος αντιμετωπίζει, μάλλον με σκεπτικισμό την αισιοδοξία που συνόδευσε την ανακοίνωση των μεγάλων επιτευγμάτων, όπως η ολοκλήρωση της αλληλουχοποίησης του ανθρώπινου γονιδιώματος.  Και πράγματι το μόριο του DNA του Sanderson, παρουσιάζεται μεν στις θριαμβικές διαστάσεις που αναλογούν στο κορυφαίο επίτευγμα της αλληλουχοποίησής του, αλλά με την υπόμνηση μιας απειλητικής ντετερμινιστικής πρόσληψης, για την ανθρώπινη υπόσταση.

Continue reading «Bill Sanderson ένας παλαιάς κοπής εικονογράφος»

Στα χνάρια της μίτωσης

Πολλά από όσα γνωρίζουμε σήμερα για τη μιτωτική διαίρεση, στηρίζονται στην εργασία του Γερμανού κυτταρολόγου Walther Flemming (1843-1905) ο οποίος στο βιβλίο του: Zell-substanz, Kern und Zelltheilung (Κυτταρική Ουσία, Πυρήνας και Κυτταρική Διαίρεσης) που εξέδωσε το 1882, περιέγραψε με σαφήνεια τα χρωμοσώματα και την συμπεριφορά τους κατά τη μίτωση, όρο που επενόησε ο ίδιος.

Ο Flemming χρησιμοποιώντας χρωστικές ανιλίνης κατόρθωσε να καταστήσει ορατές τις ινώδεις δομές που εμφανίζονταν στα κύτταρα σαλαμάνδρας κατά τη διάρκεια της κυτταρικής διαίρεσης και να προσδιορίσει, πρώτος, τις κινήσεις τους. Στο βιβλίο του, που αποτελεί θεμέλιο λίθο της κυτταρογενετικής, περιλαμβάνονται 100 περίπου εικόνες, διόλου απαξιωμένες ως προς το γνωσιακό περιεχόμενό τους και ταυτόχρονα πανέμορφες, τις οποίες επιμελήθηκε ο ίδιος.

Παραθέτουμε λοιπόν μερικές από τις εικόνες του βιβλίου του εξαιρετικού αυτού επιστήμονα, επισημαίνοντας πως η καθυστέρηση της αναγνώρισης της εργασίας του μεγάλου Αυστριακού μοναχού (1900), στέρησε τη δυνατότητα στον Flemming να συνδυάσει τα σημαντικά ευρήματά του με την κληρονομικότητα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την εξέλιξη της Γενετικής. Τελικώς η εργασία του εκτιμήθηκε στην πλήρη έκτασή της, μετά την επανανακάλυψη των μενδελικών νόμων, το 1900 και τη διατύπωση της χρωμοσωμικής θεωρίας της κληρονομικότητας από τους Boveri και Sutton, το 1908 Continue reading «Στα χνάρια της μίτωσης»