Οφθαλμοδουλεία: Ένα πρωτοπόρο βιβλίο της Αναγέννησης

Ποιος δεν θυμάται τα παιδικά βιβλία με τις αναδυόμενες εικόνες, ή τις ευχετήριες κάρτες και τις χαρτοκοπτικές με τα επάλληλα αναπτυσσόμενα επίπεδα; Αλλά και ποιος δεν έχει διευκολυνθεί στην κατανόηση μιας πολύπλοκης τεχνολογικής ή βιολογικής δομής από τις προσομοιώσεις υπολογιστών, που χρησιμοποιούν αναδυόμενα παράθυρα και επίπεδα;

Αυτή λοιπόν η τεχνική, με την οποία ο αναγνώστης αλληλεπιδρά με την έντυπη εικόνα και ο χρήστης του υπολογιστή με τη διαδραστική προσομοίωση, είναι μια επινόηση των αρχών σχεδόν της τυπογραφίας, όπως μαρτυρούν αρκετά βιβλία που εκδόθηκαν κατά την Αναγέννηση*. Ένα από αυτά εκδόθηκε το 1583 και έφερε τον τίτλο: «Οφθαλμοδουλεία,  δηλαδή μια εργασία για τα αίτια των αδυναμιών, των παθήσεων του ματιού και του προσώπου«.

Το έργο, του οποίου συγγραφέας ήταν ο George Bartisch (1535–1607), ένας Γερμανός οφθαλμίατρος και χειρουργός, αποτελούσε έναν οφθαλμιατρικό άτλαντα της εποχής που παρουσίαζε τη δομή του ματιού και τις παθήσεις του, αλλά και την ανατομία του εγκεφάλου.

Ανάμεσα λοιπόν στις 92 ξυλογραφίες του, υπάρχουν μερικές στις οποίες ο αναγνώστης μπορούσε να διεξαγάγει μια εικονική ανατομία του οφθαλμού και του εγκεφάλου ανασηκώνοντας, το ένα μετά το άλλο, τα επάλληλα φύλλα, που τους αποτελούν! Συνέχεια ανάγνωσης «Οφθαλμοδουλεία: Ένα πρωτοπόρο βιβλίο της Αναγέννησης»

Ανατομία και Τέχνη

Είναι χειμώνας του 1507 ή του 1508 και στο Νοσοκομείο Santa Maria Nuova της Φλωρεντίας, ένας ηλικιωμένος άνδρας καθισμένος στο κρεβάτι του συνομιλεί με τον επισκέπτη του, έναν γνωστό καλλιτέχνη της εποχής. Λίγες ώρες μετά ο γέροντας πεθαίνει κι ο καλλιτέχνης εντυπωσιασμένος από την συνάντηση μαζί του, θα κατέγραφε στις σημειώσεις του:  «Αυτός ο γέροντας λίγο πριν πεθάνει μου είπε πως έζησε εκατό χρόνια χωρίς να έχει νιώσει καμία ενόχληση, παρεκτός της αδυναμίας που τον είχε καταβάλει. ‘Ετσι χωρίς κανένα εμφανές σημάδι νοσήματος ή δυσφορίας ο γέροντας έφυγε από τη ζωή αυτή. Αποφάσισα λοιπόν να τον ανατάμω για να ανακαλύψω την αιτία, αυτού του τόσο γλυκού θανάτου«.

Ο καλλιτέχνης, αλλά και μαθηματικός, και αρχιτέκτονας και πολεοδόμος και γεωλόγος και μηχανικός, ήταν ο  Leonardo da Vinci και το περιστατικό αυτό δεν ήταν ούτε το πρώτο, ούτε όμως και το τελευταίο στο οποίο εξεδήλωνε το ενδιαφέρον του για την ανατομία του ανθρώπινου σώματος· είχαν ήδη προηγηθεί 10 ανατομίες που τις είχε διεξάγει με δικά του έξοδα, και μετά επακολούθησαν και άλλες, ώστε ο συνολικός αριθμός τους να ξεπεράσει τις 30. Συνέχεια ανάγνωσης «Ανατομία και Τέχνη»