O Ναπολιτανικός κώδικας του Πεδάνιου Διοσκουρίδη του Αναζαρβέως

Ο Ναπολιτανικός κώδικας του Διοσκουρίδη είναι ένα χειρόγραφο του 500 με 700 μ.Χ. που περιλαμβάνει τα φαρμακευτικά φυτά, τις θεραπευτικές χρήσεις τους, τα χαρακτηριστικά της μορφής και το περιβάλλον στο οποίο συναντώνται.  Έχει βασιστεί στην πραγματεία «Περί ύλης Ιατρικής» του Διοσκουρίδη, του Έλληνα ιατρού που γεννήθηκε στην Αναζαρβό της Κιλικίας και έζησε τον 1ο αιώνα μ.Χ, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Νέρωνα.

Ο κώδικας που φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Νάπολης θεωρείται αδελφό έργο του Κωνσταντινουπολίτικου κώδικα (ονομάζεται και κώδικας της Βιέννης, διότι φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Βιέννης) ο οποίος παράχθηκε το 512 μ.Χ κατά παραγγελία της Ιουλιανής Ανικίας, της κόρης του αυτοκράτορα της Δυτικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας Ολύβριου, καθώς πιστεύεται πως και οι δύο έχουν προέλθει από ένα κοινό πρότυπο.

Το έργο αυτό, που όπως φαίνεται αποτελούσε πρακτικό οδηγό για ιατρούς της εποχής, αποτελεί βασική πηγή για τη μελέτη της ελληνορωμαϊκής ιατρικής, και μαρτυρία για την αποδοχή της στο Ιταλικό Βυζαντινό κόσμο, στις αρχές του 7ου μ.Χ. αιώνα. Δεν είναι γνωστή η ακριβής χρονολογία παραγωγής του, ούτε ο τόπος στον οποίο έγινε. Πιστεύεται πως μπορεί να συντάχθηκε στο Βυζάντιο, ίσως όμως και στη Νότιο Ιταλία, όταν βρισκόταν υπό βυζαντινή διοίκηση.

Αναρτούμε λοιπόν μερικές χαρακτηριστικές εικόνες του σημαντικού αυτού έργου, που όπως θα διαπιστώσετε διακρίνονται για την ζωντάνια τους και τη νατουραλιστική απόδοσή τους. Οι περιγραφές των φυτών, η φαρμακευτική χρήση τους, ο τρόπος παρασκευής των παρασκευασμάτων και η συντήρησή τους, είναι γραμμένες στη Μεσαιωνική Ελληνική με κεφαλαιογράμματη γραφή και στις  ονομασίες των φυτών (με τις συνωνυμίες τους) έχει χρησιμοποιηθεί, προς διευκόλυνση του αναγνώστη, κόκκινη μελάνη.

Αναρτούμε επίσης ένα μέρος του κειμένου για την Αρτεμισία, το φυτό που εικονίζεται στην αρχή του άρθρου.

ἀρτεμισία· φύεται μὲν ὡς τὸ πολὺ ἐν παραθαλασσίοις τόποις. πόα θαμνοειδής, παρόμοιος ἀψινθίῳ, μείζω δὲ καὶ λιπαρώτερα τὰ φύλλα ἔχουσα. καὶ ἡ μέν τίς ἐστιν αὐτῆς εὐερνής, πλατύτερα ἔχουσα τὰ φύλλα καὶ τὰς ῥάβδους, ἡ δὲ λεπτοτέρα, ἄνθη μικρά, λεπτά, λευκά, βαρύοσμα· θέρους δὲ ἀνθεῖ. ἔνιοι δὲ τὸ ἐν μεσογείοις λεπτοκαρφότερον βοτάνιον, ἁπλοῦν τῷ καυλῷ, σφόδρα μικρόν, ἄνθους περίπλεον τὴν χρόαν κιρροειδοῦς λεπτοῦ, καλοῦσιν ἀρτεμισίαν· ἔστι δὲ εὐωδεστέρα τῆς πρὸ αὐτῆς. ἀμφότεραι δὲ θερμαίνουσι καὶ λεπτύνουσιν· ἀποζεννύμεναι δὲ ἁρμόζουσιν εἰς ἐγκαθίσματα πρὸς ἀγωγὴν ἐμμήνων καὶ δευτέρων καὶ ἐμβρύων καὶ μύσιν καὶ φλεγμονὴν τῆς ὑστέρας καὶ θρύψιν λίθων καὶ ἐποχὴν οὔρων. ἡ δὲ πόα καταπλασθεῖσα κατὰ τοῦ ἤτρου πολλὴ ἔμμηνα κινεῖ. ὁ δὲ ἐξ αὐτῆς χυλὸς συλλεανθεὶς σμύρνῃ καὶ προστεθεὶς ἄγει τὰ ἀπὸ μήτρας, ὅσα καὶ τὸ ἐγκάθισμα· καὶ ποτίζεται δὲ ἡ κόμη πρὸς ἀγωγὴν τῶν αὐτῶν πλῆθος δραχμῶν τριῶν.

Το πλήρες χειρόγραφο είναι διαθέσιμο από την Παγκόσμιο Ψηφιακή Βιβλιοθήκη από εδώ

artemisia

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s